Zawartość miesięcznika nr 08/09/2026

ABSTRACT: The article presents the development of metrology from Metrology 4.0 to Metrology 5.0. Metrology 4.0 focuses on the digitalization and automation of measurement processes. It uses technologies such as laser scanning, computed tomography, robotics, and big data analysis. As a result, measurements are used not only for quality control but also for monitoring and improving production processes. However, the authors point out that some technologies, such as AR and VR, have developed more slowly than originally expected. Metrology 5.0 builds on these ideas but places greater emphasis on people, safety, and sustainability. Artificial intelligence, digital twins, and intelligent measurement systems are intended to support metrologists in data analysis and decision-making rather than replace them. The role of the metrologist is therefore also changing. In addition to measurement expertise, knowledge of data analysis, AI, programming, and cybersecurity is becoming increasingly important. The main development can be described as a transition from reliable measurements, through reliable data, to reliable decisions. Therefore, the authors consider Metrology 5.0 to be more of an evolution than a complete revolution.

KEYWORDS: Metrology 5.0, artificial intelligence, digital twins, measurement automation, data analysis.

STRESZCZENIE: Artykuł przedstawia rozwój metrologii od Metrologii 4.0 do 5.0. Metrologia 4.0 koncentruje się na cyfryzacji i automatyzacji pomiarów. Wykorzystuje m.in. skanowanie laserowe, tomografię komputerową, robotyzację oraz analizę dużych zbiorów danych. Dzięki temu pomiary służą już nie tylko kontroli jakości, ale również monitorowaniu i poprawianiu procesów produkcyjnych. Autorzy zaznaczają jednak, że nie wszystkie zapowiadane rozwiązania, np. szerokie wykorzystanie AR i VR, rozwinęły się tak szybko, jak przewidywano. Metrologia 5.0 jest rozwinięciem tej koncepcji, ale większą uwagę zwraca na człowieka, bezpieczeństwo i zrównoważony rozwój. Sztuczna inteligencja, cyfrowe bliźniaki i inteligentne systemy pomiarowe mają przede wszystkim wspierać metrologa w analizie danych i podejmowaniu decyzji, a nie całkowicie go zastępować. Zmieniają się więc także wymagania wobec metrologa, który oprócz wiedzy pomiarowej powinien znać analizę danych, AI, programowanie i cyberbezpieczeństwo. Najważniejszą zmianę można przedstawić jako przejście od wiarygodnych pomiarów, przez wiarygodne dane, do wiarygodnych decyzji. Autorzy uznają więc Metrologię 5.0 bardziej za ewolucję niż całkowitą rewolucję.

SŁOWA KLUCZOWE: metrologia 5.0, sztuczna inteligencja, cyfrowe bliźniaki, automatyzacja pomiarów, analiza danych

DOI: https://doi.org/10.17814/mechanik.2026.8-9.9

 

* Artykuł recenzowany

ABSTRACT: The article classifies Polish technical universities based on their level of inventive activity–measured by the number of patent applications–and technology transfer, drawing on the popular Perspektywy ranking from 2026. It reviews the structure of patents across various technological fields and their practical applications. Additionally, the article outlines the innovation acquisition models employed by leading universities and evaluates technology transfer flows at the interface of academia and the private sector.

KEYWORDS: technical universities, inventiveness, patents, technology transfer

STRESZCZENIE: W artykule dokonano klasyfikacji polskich uczelni technicznych pod względem poziomu wynalazczości mierzonej liczbą zgłoszeń patentowych i transferu technologii według popularnego Rankingu Perspektyw w 2026 r. Dokonano przeglądu struktury patentów w różnych działach technologii i ich zastosowań praktycznych. Podano stosowane w liderujących uczelniach modele pozyskania innowacji oraz oceniono przepływ transferu technologii na styku nauki i prywatnego biznesu.

SŁOWA KLUCZOWE: uczelnie techniczne, wynalazczość, patenty, transfer technologii

DOI: https://doi.org/10.17814/mechanik.2026.8-9.8

 

* Artykuł recenzowany

STRESZCZENIE:

PEEK jest szeroko stosowany w implantologii, gdzie kluczowe są jakość powierzchni i dokładność wymiarowa. Autorzy pracy przeanalizowali zachowanie tego polimeru podczas toczenia na sucho i w warunkach kriogenicznych, wiążąc wyniki obróbki z jego właściwościami lepkosprężystymi.